Umowa na zastępstwo i ciąża to połączenie, które potrafi budzić sporo niepewności. W przeciwieństwie do klasycznych umów na czas określony, ta forma zatrudnienia rządzi się własnymi zasadami. Wiele przyszłych mam zastanawia się zatem co z prawem do zasiłku macierzyńskiego czy L4. Tutaj rozwiewam te wątpliwości. Odpowiem w oparciu o konkretne przepisy, praktyczne przykłady i podpowiem, co zrobić.
Choć umowa na zastępstwo wydaje się być odmianą umowy na czas określony, w rzeczywistości te dwie formy zatrudnienia różnią się pod wieloma względami. Ze względu na swoją specyfikę pracodawca nie ma obowiązku przedłużenia umowy do dnia porodu, co opisuje art. 177 § 3 Kodeksu pracy:
Przepisu § 3 (dotyczącego przedłużenia umowy na czas określony po 12. tygodniu ciąży) nie stosuje się do umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy.
Jeśli pracujesz w oparciu o umowę na zastępstwo, jesteś jednak chroniona przed wcześniejszym wypowiedzeniem tej umowy już od pierwszego dnia ciąży. Jeśli zatem Twoja umowa kończy się, przykładowo, 2 miesiące po Twoim terminie porodu, do tego czasu pozostajesz zatrudniona. Wyjątkiem jest tylko likwidacja firmy, ogłoszenie jej upadłości lub zwolnienie dyscyplinarne.
Zwolnienie kobiety w ciąży. To musisz wiedzieć!
Zastanówmy się, co dzieje się w sytuacji, gdy umowa na zastępstwo wygasa przed porodem i jak wtedy wygląda kwestia Twojego prawa do zasiłku macierzyńskiego.
To, czy otrzymasz zasiłek macierzyński, zależy od tego, czy w dniu porodu będziesz objęta ubezpieczeniem chorobowym. W przypadku umowy na zastępstwo, która jest formą umowy o pracę, składki na ubezpieczenie są odprowadzane, co zazwyczaj uprawnia do zasiłku. Jednak sytuacja komplikuje się, gdy umowa ta wygasa przed porodem.
Jestem na umowie na zastępstwo – kończy się na 2 miesiące przed porodem. Co z moim macierzyńskim? Czy mam w ogóle prawo do zasiłku, skoro umowa nie będzie ważna w dniu porodu?
Jeśli Twoja umowa na zastępstwo kończy się przed porodem, sytuacja robi się bardziej skomplikowana, ponieważ formalnie po ustaniu zatrudnienia tracisz prawo do macierzyńskiego. Masz jednak inne opcje, takie jak:
Rozwiązania te wymagają szerszego omówienia, ponieważ wiążą się z różnymi obowiązkami, uprawnieniami i skutkami. Szczegóły znajdziesz w ebooku „Umowa do dnia porodu: co dalej?”.
Mam umowę na zastępstwo, która kończy się kilka tygodni po porodzie. Czy w takiej sytuacji mam prawo do zasiłku macierzyńskiego bez problemu?
W przypadku, gdy umowa na zastępstwo kończy się po porodzie, standardowo składasz wnioski związane z macierzyńskim swojemu pracodawcy. Po ustaniu zatrudnienia ZUS finansuje i wypłaca zasiłek macierzyński. Dowiedz się więcej o umowie na czas określony w ciąży.
Wiesz już, jak wygląda kwestia macierzyńskiego. A co ze zwolnieniem chorobowym?
Jestem na umowie na zastępstwo i dowiedziałam się, że jestem w zagrożonej ciąży. Czy mogę iść na L4 ciążowe, mimo że umowa jest na czas określony i kończy się niedługo? Czy takie zwolnienie mi coś da, skoro umowa się skończy? Jak to wygląda z ZUS-em i czy dostanę wtedy jakieś świadczenia?
Jeśli Twój stan zdrowia tego wymaga, w trakcie trwania umowy na zastępstwo możesz udać się na L4 z kodem B, czyli tzw. L4 ciążowe. Możesz kontynuować zwolnienie chorobowe aż do dnia porodu, nawet jeśli umowa na zastępstwo już wygaśnie, pod warunkiem że będziesz na nim więcej niż 30 dni. Tak jak pisałam wyżej, w przypadku gdy umowa na zastępstwo wygasa przed porodem, zasiłek macierzyński już nie przysługuje.
Uwaga! Zasiłek chorobowy z tytułu ciąży po ustaniu zatrudnienia NIE jest wypłacany automatycznie. Dowiedz się jak skutecznie zawnioskować o zasiłek chorobowy z kodem B. Szczegółowe instrukcje znajdziesz w ebooku: “Umowa do dnia porodu”.
Wbrew krążącym gdzieniegdzie opowieściom, ZUS to nie instytucja, która nieustannie monitoruje każde długie zwolnienie. Owszem, kontrole ZUS się zdarzają, zwłaszcza kiedy:
Oczywiście nie są to jedyne obowiązujące kryteria – zdarza się, że ZUS sprawdza losowo zasadność zwolnienia lub na podstawie informacji od osób postronnych o możliwości nadużyć. Jeśli chcesz wiedzieć, jak wygląda kontrola ZUS w ciąży, zapisz się do newslettera Jednej z mam i odbierz darmowy ebook w tym temacie. Odzyskaj spokój!
Dla dobra swojego i dziecka zwróć uwagę na kwestie ubezpieczeniowe. Na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przez cały okres ciąży posiadasz ubezpieczenie zdrowotne w NFZ, niezależnie od tego, czy jesteś zatrudniona czy nie.
Dziecko nie jest automatycznie objęte ubezpieczeniem zdrowotnym przez matkę. Wynika to z faktu, że po wygaśnięciu umowy o pracę matka nie podlega już obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Co zatem zrobić? Sprawdź artykuł: Umowa do dnia porodu: co dalej?
Jeśli jesteś w ciąży i pracujesz na umowie na zastępstwo, masz prawo do ochrony, choć nie tak szerokiej jak w przypadku standardowej umowy na czas określony. Mimo że pracodawca nie musi przedłużać Twojej umowy do dnia porodu, nie może jej wypowiedzieć wcześniej.
To, czy otrzymasz zasiłek macierzyński, zależy od tego, czy w dniu porodu nadal będziesz objęta ubezpieczeniem. Jeśli nie: warto wiedzieć, z jakich innych form wsparcia możesz skorzystać.
Pamiętaj też, że (jeśli spełnisz określone warunki) przysługuje Ci L4 w ciąży i świadczenia z ZUS. Dlatego uważnie monitoruj terminy, dokumenty i formalności, by nie zostać bez zabezpieczenia finansowego i zdrowotnego. Po więcej informacji i konkretnych wskazówek sięgnij do ebooka „Umowa do dnia porodu”, który krok po kroku przeprowadzi Cię przez każdy możliwy scenariusz.
Nazywam się Irena Gwiazda.
Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.
Nazywam się Irena Gwiazda.
Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.
Dowiedz się, jak uzyskać macierzyński na własnej działalności: ile wynosi zasiłek, jakie składki ZUS opłacać i jak zadbać o pełne świadczenia.
Wszystko, o czym musi pamiętać kobieta na własnej działalności przed lub w trakcie ciąży.
Wszystko, o czym musi pamiętać kobieta na własnej działalności przed lub w trakcie ciąży.
