Masz umowę do dnia porodu i zastanawiasz się, co dalej? Czy przysługuje zasiłek macierzyński? Jak wygląda kwestia ubezpieczenia zdrowotnego? Co z urlopem wychowawczym albo ekwiwalentem za niewykorzystany urlop? W tym artykule, będącym fragmentem prawoBooka: “Umowa do dnia porodu”, znajdziesz odpowiedzi, które pomogą Ci poczuć się pewniej i bezpieczniej. Sprawdź, jakie świadczenia Ci przysługują i jak możesz zadbać o swoją stabilność finansową.
Gdy umowa o pracę kończy się dokładnie w dniu porodu automatycznie nabywasz prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego. Nawet jeśli był to ostatni dzień pracy – nie ma to znaczenia.
Kwestia jest bardziej skomplikowana w przypadku umowy na zastępstwo w ciąży. Dowiedz się więcej.
ZUS. To do tej instytucji składa się wnioski o świadczenia, nawet jeśli w wielu przypadkach formalności przekazuje pracodawca. Część firm przesyła dokumenty do ZUS we własnym zakresie, ale inne wymagają, byś zrobiła to samodzielnie. Dla pewności – zrób to również osobiście.
Posiadasz do wyboru dwie opcje wnioskowania (przy urodzeniu jednego dziecka):
Aby uzyskać zasiłek macierzyński przy umowie na czas określony, która została przedłużona do dnia porodu, konieczne jest złożenie wniosku ZUS ZAM i/lub ZUS ZUR, w zależności od wybranego wariantu wypłacania świadczenia. Po porodzie należy złożyć wniosek o zasiłek do pracodawcy wraz z aktem urodzenia dziecka. Warto też upewnić się, że pracodawca złożył Z-3 do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
To tylko fragment.
Więcej informacji, wraz z omówieniem rzeczywistych sytuacji i pełną checklistą działań w prawoBooku: “Umowa do dnia porodu”.
Zgodnie z art. 171 § 1 Kodeksu pracy, jeśli nie wykorzystasz do dnia porodu przysługujących Ci z tytułu Twojej umowy urlopu wypoczynkowego, pracodawca zobowiązany jest do wypłaty ekwiwalentu. Nie musisz składać żadnego wniosku – pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent w ostatnim dniu zatrudnienia, choć w praktyce wiele firm wciąż wypłaca go w terminie pozostałych wypłat.
Sprawdź też: Czy można zwolnić kobietę w ciąży?
Jeśli Twoja umowa o pracę wygasła w dniu porodu i nie została przedłużona, niestety nie przysługuje Ci urlop wychowawczy. To uprawnienie wyłącznie dla osób pozostających w stosunku pracy – a więc wciąż zatrudnionych. Dowiedz się więcej o umowie na czas określony w ciąży.
Dopóki umowa o pracę trwa, mama jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako pracownica. Po wygaśnięciu umowy traci tytuł do ubezpieczenia, jednak nie zawsze oznacza to brak dostępu do opieki medycznej.
Każda kobieta w ciąży, posiadająca obywatelstwo polskie lub prawo stałego pobytu i zamieszkująca na terenie Polski – niezależnie od tego, czy jest ubezpieczona – ma prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych NFZ.
Okres w którym przysługuje darmowa opieka medyczna:
Wystarczy w placówce okazać dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo np. dowód osobisty lub podać numer PESEL, a także złożyć stosowne oświadczenie o braku ubezpieczenia w placówce ochrony zdrowia. Powinnaś przedstawić również kartę przebiegu ciąży lub zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciąże. Brak tego dokumentu nie zwalnia lekarza z obowiązku udzielenia pomocy, ale ułatwia identyfikację prawa do bezpłatnych świadczeń.
Inaczej wygląda sprawa ubezpieczenia dziecka. Jeżeli umowa o pracę wygasła z dniem porodu, a mama korzysta z zasiłku macierzyńskiego, to dziecko nie jest automatycznie objęte ubezpieczeniem zdrowotnym przez matkę. Wynika to z faktu, że po wygaśnięciu umowy o pracę matka nie podlega już obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
To tylko fragment.
Więcej informacji, wraz z omówieniem rzeczywistych sytuacji i pełną checklistą działań w prawoBooku: “Umowa do dnia porodu”.
Do dnia porodu możesz korzystać ze zwolnienia lekarskiego z kodem B (L4 w ciąży) i otrzymywać zasiłek chorobowy. Pamiętaj, aby każdorazowo informować pracodawcę o przedłużeniu zwolnienia lekarskiego.
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 lipca 2025 daje prawo do zasiłku macierzyńskiego w przypadku poronienia lub utraty dziecka, bez względu na czas trwania ciąży. Dzięki niemu możesz skorzystać z zasiłku przez 8 tygodni (56 dni) po poronieniu, nie krócej jednak niż przez 7 dni od śmierci dziecka. Aby uzyskać świadczenie, potrzebujesz od lekarza ginekologa lub położnej zaświadczenie o martwym urodzeniu.
Po ustaniu umowy do dnia porodu, wciąż zachowujesz prawa do wielu świadczeń. Masz dostęp do zasiłku macierzyńskiego, świadczeń zdrowotnych w czasie ciąży i połogu, a także prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Pamiętaj jednak, że nie wszystkie uprawnienia – jak urlop wychowawczy – będą Ci przysługiwały po wygaśnięciu umowy.
Każda sytuacja jest inna, dlatego w prawoBooku „Umowa do dnia porodu” znajdziesz szczegółowe scenariusze, checklisty i gotowe rozwiązania, które krok po kroku przeprowadzą Cię przez formalności. Dzięki temu zyskasz pewność, że nic nie umknie Twojej uwadze i będziesz mogła skupić się na tym, co najważniejsze – spokojnym wejściu w rolę mamy.
Nazywam się Irena Gwiazda.
Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.
Nazywam się Irena Gwiazda.
Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.
Dowiedz się, jak uzyskać macierzyński na własnej działalności: ile wynosi zasiłek, jakie składki ZUS opłacać i jak zadbać o pełne świadczenia.
Wszystko, o czym musi pamiętać kobieta na własnej działalności przed lub w trakcie ciąży.
Wszystko, o czym musi pamiętać kobieta na własnej działalności przed lub w trakcie ciąży.
