Czy pracodawca może zwolnić kobietę w ciąży? To musisz wiedzieć!

zwolnienie kobiety w ciąży

Zastanawiasz się, czy pracodawca może zwolnić kobietę w ciąży? To ważne pytanie, które może budzić obawy. Przepisy dają Ci ochronę, ale są też sytuacje, w których zwolnienie jest możliwe. Poznaj swoje prawa i dowiedz się, kiedy możesz być spokojna, a kiedy musisz być czujna – niezależnie od rodzaju umowy, na jakiej pracujesz.

Na skróty

Zwolnienie kobiety w ciąży zatrudnionej w oparciu o umowę o pracę

W przypadku umowy o pracę kobieta w ciąży jest objęta szczególną ochroną przed wypowiedzeniem umowy, już od pierwszego dnia ciąży. Pracodawca nie może zwolnić ciężarnej. Dotyczy to zarówno umów na czas nieokreślony, jak i umów na czas określony.

Art. 177 § 1 Kodeksu pracy mówi wyraźnie:

W okresie ciąży (…) pracodawca nie może: 1. prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania bez wypowiedzenia stosunku pracy z tą pracownicą (…); 2. wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z tą pracownicą (…), chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z ich winy i reprezentująca tę pracownicę lub tego pracownika zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.

Sprawdź też inne wpisy tłumaczące zasady poszczególnych typów umowy o pracę:

Co jeśli dostałaś wypowiedzenie umowy o pracę, kiedy jeszcze nie wiedziałaś o ciąży?

Możesz walczyć o przywrócenie do pracy! Szczegółowo kwestia ta omówiona jest w ebooku: „Umowa do dnia porodu„. Kup już dziś!

Wyjątek 1: zwolnienie dyscyplinarne kobiety w ciąży

Powyższe przepisy nie pozwalają jednak na bezkarność pracownicy w ciąży. Pracodawca nadal może rozwiązać umowę w trybie dyscyplinarnym. Dopuszczalne jest to w sytuacjach opisanych przez art. 52 § 1 Kodeksu pracy:

  • ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych,
  • popełnienie przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie (potwierdzone prawomocnym wyrokiem),
  • zawiniona utrata uprawnień niezbędnych do wykonywania pracy.

Wówczas ochrona przed zwolnieniem nie obowiązuje, ale decyzja pracodawcy musi być dobrze uzasadniona i poparta dowodami.

Drugim wyjątkiem od ochrony przed zwolnieniem kobiety w ciąży jest likwidacja firmy lub ogłoszenie upadłości.

Wyjątek 2: likwidacja firmy lub ogłoszenie upadłości

Zgodnie z art. 177 § 4 Kodeksu pracy, w przypadku likwidacji firmy lub ogłoszenia upadłości:

  • pracodawca może rozwiązać umowę o pracę z ciężarną,
  • nie musi uzyskiwać zgody Państwowej Inspekcji Pracy na zwolnienie pracownicy.

Co ważne: chodzi o faktyczną likwidację działalności, a nie tylko reorganizację lub zmianę nazwy. W razie wątpliwości sąd może zbadać, czy była to rzeczywista likwidacja, czy też próba obejścia prawa.

Jeśli jesteś w takiej sytuacji: spokojnie. Zachowujesz prawo do zasiłku macierzyńskiego i chorobowego. Z ebookiem “Umowa do dnia porodu” dowiesz się krok po kroku, co zrobić, by uzyskać świadczenia. 

Inne prawa ciężarnej na umowie o pracę

Umowa o pracę daje Ci także szereg innych przywilejów, które warto znać. Dzięki nim możesz lepiej zadbać o swój dobrostan w pracy. Niestety zdarza się, że pracodawcy o nich zapominają lub nie są ich świadomi.

  • Zakaz pracy w warunkach szkodliwych – kobieta w ciąży nie może być zatrudniona przy pracach szczególnie uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia (art. 176 Kodeksu pracy). Do takich prac wliczają się:
    • praca z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, w tym z ręcznym transportem ciężarów;
    • praca z chemikaliami, pyłami i innymi czynnikami występującymi w środowisku pracy, które mogą szkodzić zdrowiu.

      Jeśli praca na dotychczasowym stanowisku zagraża zdrowiu kobiety lub dziecka, pracodawca musi przenieść ją do innej odpowiedniej pracy (art. 179 § 1 Kodeksu pracy). W przypadku niemożności zapewnienia innej pracy, pracownica otrzymuje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy (art. 179 § 1 Kodeksu pracy).

  • Skrócony czas pracy przy zmianach powyżej 8 godzin dziennie – masz prawo do skróconego czasu pracy bez utraty wynagrodzenia do 8 godzin dziennie (art. 148 Kodeksu pracy). Powinnaś otrzymywać wynagrodzenie odpowiadające Twojej pełnej zmianie.
  • Zakaz nadgodzin i nocnych zmian, wynikający z art. 178 Kodeksu pracy.
  • Zakaz delegacji bez Twojej zgody – pracodawca nie może delegować Cię do pracy w innej miejscowości bez zgody (art. 178 Kodeksu pracy).
  • Więcej przerw wliczonych w czas pracy dla pracujących przed komputerem – czas pracy przy monitorze ekranowym nie może przekraczać jednorazowo 50 minut. Po tym czasie powinna nastąpić 10-minutowa przerwa (rozporządzenie Rady Ministrów z 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią).

Jeśli któryś z podpunktów budzi w Tobie pytania: skonsultuj się ze mną. Jestem ekspertem prawa pracy z ponad 10-letnim doświadczeniem w kadrach i płacach. Sprawdź pakiety porad prawa pracy dla rodziców.

Zwolnienie kobiety w ciąży zatrudnionej w oparciu o umowę zlecenie

Umowa zlecenie nie daje Ci statusu pracownika. Oznacza to, że w takim przypadku nie obowiązują przepisy Kodeksu pracy. Umowa zlecenie z ciężarną może zostać zerwana w każdym momencie bez konsekwencji prawnych. Nie możesz też korzystać z przywilejów dot. między innymi krótszego czasu pracy, ponieważ w świetle prawa nie jesteś pełnoprawnym pracownikiem.

Pamiętaj, że nawet jeśli Twoja umowa dobiegła końca, możesz otrzymywać wsparcie finansowe od ZUS lub państwa. Możesz ubiegać się m.in. o:

  • kosiniakowe, które przysługuje kobietom, które po urodzeniu dziecka nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego;
  • zasiłek dla bezrobotnych z Urzędu Pracy (który z kolei może dawać Ci także prawo do wydłużenia okresu wypłaty zasiłku o okres, przez który przysługiwałby zasiłek macierzyński).

Każde z tych rozwiązań wymaga jednak szerszego omówienia, bo wiążą się z różnymi obowiązkami, uprawnieniami i skutkami. Szczegóły znajdziesz w ebooku: „Umowa do dnia porodu”.

Podsumowanie

Prawo w wielu przypadkach stoi murem po stronie ciężarnej. Umowa o pracę daje Ci silną ochronę przed zwolnieniem i nie pozwala Cię zwolnić.

Pamiętaj, że nawet jeśli pracujesz na umowie zleceniu albo Twoja firma jest w likwidacji, masz prawo do świadczeń, a w określonych sytuacjach możesz sięgnąć po pomoc z ZUS lub urzędu pracy. Kompleksowe omówienie praw i obowiązków znajdziesz w ebooku: „Umowa do dnia porodu„.

O autorce
Picture of Irena

Irena

Nazywam się Irena Gwiazda.

Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.

Picture of Irena

Irena

Nazywam się Irena Gwiazda.

Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.

Sprawdź inne wpisy

Odbierz PrawoBook za 0zł

Zapisz się do newslettera