Własna działalność a ciąża w 2026. Pigułka wiedzy dla (przyszłych) mam

Ciąża na własnej działalności to nie tylko emocje. To też szereg ważnych decyzji finansowych, pilnowanie terminów kluczowych wniosków i delegowania zadań, których już nie możesz wykonywać. Jedno drobne potknięcie może wstrzymać chorobowe albo obniżyć macierzyński. Dlatego przygotowałam krótkie, praktyczne wprowadzenie, które uporządkuje Ci wszystko w kilka minut: co musisz opłacać, co możesz robić na L4, kiedy zawieszenie działalności ma sens i jak uniknąć najczęstszych błędów.

Na skróty

Działalność a ubezpieczenie chorobowe

Jeśli chcesz mieć prawo do L4 i macierzyńskiego na działalności, musisz opłacać dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. To punkt wyjścia do wszystkich świadczeń. O dołączeniu do ubezpieczeń warto pomyśleć odpowiednio wcześniej.

Składki ZUS a macierzyński. Czy podwyższanie podstawy się opłaca?

Wiele kobiet zgłasza się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego dopiero w momencie zajścia w ciążę, albo nawet kilka miesięcy przed porodem. To może być kosztowny błąd. Skutkuje bowiem niższym świadczeniem: zasiłek, co do zasady, jest obliczany na podstawie średniej podstawy składek z 12 miesięcy przed L4/porodem. Jeśli zaczęłaś opłacać składki chorobowe np. 5 miesięcy przed porodem, pozostałe 7 w średniej warte są 0.

Podobnie wygląda kwestia podwyższania podstawy składek. Owszem, potencjalnie taki ruch może zwiększyć wysokość Twojego macierzyńskiego. Jednak ZUS może zakwestionować zadeklarowaną podstawę wymiaru składek, jeśli już od początku prowadzenia działalności widać wyraźnie, że zgłoszenie do ubezpieczeń miało jedynie instrumentalny charakter, służący uzyskaniu wyższych świadczeń. Podwyższenie podstawy składek powinno zostać przeprowadzone dopiero po wnikliwej analizie Twojej indywidualnej sytuacji.

Jak uniknąć kontroli ZUS?

  • Dbaj o ciągłość opłacania składki chorobowej.
  • Złóż wniosek o zasiłek macierzyński w terminie – im szybciej po porodzie, tym lepiej.
  • Dokumentuj, czy w okresie pobierania świadczenia prowadziłaś działalność i w jaki sposób. Pamiętaj, żeby wyraźnie oddzielać aktywności administracyjne powiązane z prowadzeniem firmy (to możesz robić) od czynności zarobkowych, które są zabronione.
  • Utrzymuj porządek w zgłoszeniach do ZUS (ZUA, ZWUA) i w rachunkowości – kontrola może sprawdzić, czy Twoje dochody odpowiadają zadeklarowanej podstawie.
  • Najlepiej, aby zadeklarowana podstawa składek ZUS była ustalona w sposób odzwierciedlający dochody (przychód – koszty) z działalności gospodarczej.
  • Wybierz takie biuro rachunkowe, które w ofercie ma nielimitowane doradztwo, wyliczenia zasiłków oraz ochronę świadczeń, np. Kancelarię prawno-księgową Jedna z mam.

Pamiętaj, że każdy przypadek ubezpieczonego i wysokości zadeklarowanej podstawy oskładkowania będzie rozpatrywany indywidualnie przez ZUS.

Więcej o zasiłku macierzyńskim na działalności.

Działalność a zwolnienie lekarskie w ciąży

Załóżmy, że przebieg Twojej ciąży zmusza Cię do przerwy w pracy. Zwolnienie lekarskie na działalności jest jak najbardziej możliwe. Wiążą się z nim jednak zarówno przywileje, jak i obowiązki. Będąc na L4 masz zakaz wykonywania pracy zarobkowej pod groźbą utraty świadczenia za cały okres zwolnienia.

Jak zatem funkcjonować, jeśli prowadzisz swoją działalność?
Aby kontynuować z większym spokojem, formalne czynności w firmie podczas Twojego L4 typu wystawianie faktur, czy realizacja przelewów, mogą być wykonywane przez pełnomocnika. Czasami jednak, jeśli np. mąż ma nie tylko reprezentować Cię w sprawach administracyjnych, ale też wykonywać pracę na rzecz firmy, samo pełnomocnictwo może nie wystarczyć. Konieczne może być zawarcie umowy (np. zlecenia) i opłacenie za niego dedykowanych składek.

Dowiedz się więcej o L4 na JDG.

Zawieszenie działalności w ciąży lub po niej

Najważniejsza wiadomość: nie musisz zawieszać działalności. Co więcej: jeśli zawiesisz działalność przed porodem, tracisz prawo do ubezpieczenia chorobowego. Masz zatem dwie opcje:

  1. Zawieszasz działalność i po porodzie wnioskujesz o 1000 zł kosiniakowego (wypłacane co miesiąc przez min. 52 tygodnie – w zależności od liczby urodzonych w jednym porodzie dzieci). To dobra opcja zwłaszcza dla kobiet korzystających z ulgi na start i wykazujących niskie przychody.
  2. Dalej prowadzisz działalność i czerpiesz z niej zyski, a jeśli jesteś zgłoszona do dobrowolnej składki chorobowej możesz równocześnie pobierać zasiłek macierzyński.

Warto zatem obliczyć, co Ci się bardziej opłaca. Jeśli masz wątpliwości zgłoś się do ekspertek z zakresu świadczeń na działalności z Kancelarii Jedna z Mam. Zobacz ofertę tego biura rachunkowego (i nie tylko).

Podsumowanie: 6 zasad prowadzenia działalności w trakcie i po ciąży

By ograniczyć ryzyko podważenia uzyskiwanych świadczeń przez ZUS, warto znać podstawowe zasady prowadzenia działalności w trakcie i po ciąży.

  1. W trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego możesz dalej prowadzić działalność i czerpać z niej zyski.
  2. Zadbaj o to, by składki były regularnie opłacane — w razie zaległości ZUS może wstrzymać świadczenia.
  3. Po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego warto opracować plan działania firmy uwzględniając potrzeby dziecka, możliwości wsparcia zewnętrznego (np. świadczenia z programu Aktywny Rodzic), a także ewentualne zmiany w zakresie prowadzenia działalności (np. optymalizacje podatkowe). W kwestiach formalnych wesprą cię Prawniczki i Księgowe z Kancelarii Prawno-Księgowej Jedna z Mam.
  4. Zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego: po porodzie należy zgłosić dziecko jako członka rodziny.
  5. Zawieszenie działalności nie jest obowiązkowe. Oblicz z nami, co Ci się bardziej opłaca.
  6. W przypadku jakichkolwiek pytań, wątpliwości lub chęci uzyskania wsparcia ekspertek, które prowadzą pełną księgowość online i pomogą to wszystko ogarnąć: zgłoś się do Kancelarii Jedna z Mam.
O autorce
Picture of Irena

Irena

Nazywam się Irena Gwiazda.
Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.

Picture of Irena

Irena

Nazywam się Irena Gwiazda.
Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.

Sprawdź inne wpisy

Odbierz PrawoBook za 0zł

Zapisz się do newslettera