Umowa na okres próbny to zazwyczaj pierwsza umowa zawierana z nowym pracodawcą. Dlatego informacja o ciąży w tym czasie często budzi lęk i niepokój. Na szczęście ciąża na okresie próbnym nie musi oznaczać braku dostępu do świadczeń. Poznaj swoje prawa i dobre praktyki, zanim zaczniesz rozmowę z pracodawcą!
Tzw. okres próbny to umowa zawierana na okres trwający zwykle do trzech miesięcy. Choć mogłoby się wydawać, że w takiej sytuacji kobieta w ciąży nie podlega żadnej ochronie, prawo przewiduje wyjątki. Kluczowe są tutaj dwa czynniki:
Przyjrzyjmy się dwóm przypadkom.
Sprawdź też artykuł: Umowa na czas określony a ciąża – przewodnik mam.
Jestem na okresie próbnym (3 miesiące) i zaszłam w ciążę. Będę w 13 tygodniu, gdy umowa się skończy. Czy pracodawca z prawnego obowiązku musi przedłużyć umowę do dnia porodu? Co mi się przysługuje?
Art. 177 § 3 Kodeksu pracy głosi:
„Umowa o pracę zawarta (...) na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu.”
Oznacza to, że aby uzyskać ochronę w postaci “automatycznego” przedłużenia umowy do dnia porodu musisz ukończyć 12. tydzień ciąży oraz mieć umowę na czas przekraczający jeden miesiąc. W hipotetycznej sytuacji opisywanej wyżej, umowa musi zostać przedłużona. Wówczas przysługuje urlop macierzyński, L4 z kodem B oraz ubezpieczenie zdrowotne.
Aby skutecznie przedłużyć umowę, niezbędne jest posiadanie zaświadczenia lekarskiego, które określi dokładny tydzień ciąży. To zaświadczenie należy przedstawić pracodawcy, aby potwierdzić, że spełniasz warunki przedłużenia umowy zgodnie z przepisami prawa.
Kluczową kwestią jest ustalenie, co w praktyce oznacza „trzeci miesiąc ciąży”. W prawie pracy czas ciąży liczony jest według miesięcy księżycowych, gdzie każdy miesiąc składa się z 28 dni kalendarzowych, co odpowiada dokładnie czterem tygodniom. Oznacza to, że trzeci miesiąc ciąży kończy się po 12 tygodniach (84 dniach) od pierwszego dnia ostatniej menstruacji.
Ważne jest, abyś ustaliła, który dzień ciąży przypada na datę wygaśnięcia Twojej umowy. Jeśli umowa wygasa jeszcze w 12. tygodniu ciąży (nawet jeśli jest to 7. dzień tego tygodnia), umowa zakończy się zgodnie z zapisami. Jeśli jednak dzień ten przypadnie już w 13. tygodniu, umowa zostanie przedłużona do dnia porodu. Sprawdź, co dalej.
Sprawdźmy teraz inny scenariusz.
Jeśli umowa na okres próbny kończy się tuż przed 12 tygodniem, czyli np. w 11 tc – czy mimo mojej ciąży nic mi się nie należy? Czy mogę liczyć na przedłużenie albo macierzyński?
Zgodnie z przepisami, pracodawca nie ma obowiązku przedłużania umowy z kobietą we wczesnej ciąży. 12 tydzień ciąży to czas ściśle określony prawnie – przedłużenie umowy do tego czasu jest tylko i wyłącznie dobrą wolą pracodawcy. Dlatego wiele przyszłych mam decyduje się poinformować o ciąży później. Szczególnie jeśli czują, że w przeciwnym razie mogłoby to negatywnie wpłynąć na decyzję o współpracy.
Na szczęście nawet mimo braku umowy, możesz otrzymywać wsparcie finansowe. Możesz np. wnioskować o kosiniakowe, czyli świadczenie przysługujące kobietom, które po urodzeniu dziecka nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego. Alternatywą jest także rejestracja jako osoba bezrobotna w urzędzie pracy lub podjęcie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę czy umowy zlecenia. Każde z tych rozwiązań wymaga jednak szerszego omówienia, bo wiążą się z różnymi obowiązkami, uprawnieniami i skutkami. Szczegóły znajdziesz w ebooku „Umowa do dnia porodu”.
Wiele kobiet nie zdaje sobie sprawy, że mają w tej kwestii więcej swobody, niż myślą. Takimi smaczkami dzielę się z odbiorcami newslettera Jednej z mam. Zapisz się już dziś i odbierz darmowy PrawoBook!
Czy mogę iść na L4 już w trakcie okresu próbnego? Jeśli tak i umowa zostanie przedłużona, czy ZUS może później podważyć jej ważność albo nie zapłacić mi zasiłku?
Jeśli istnieją medyczne wskazania, tak: możesz iść na L4 nawet w trakcie okresu próbnego. O ile spełniasz warunki ubezpieczeniowe (tzn. między ostatnim zatrudnieniem nie minęło więcej niż 30 dni), otrzymasz środki od pierwszego dnia zwolnienia lekarskiego. Takie L4 może trwać aż do porodu. Twoja umowa z kolei wygaśnie z dniem wyznaczonym w dokumencie.
Samo skorzystanie z L4 podczas zatrudnienia na czas próbny nie kwestionuje ważności umowy. Podczas ewentualnej kontroli ZUS bada pozorność zatrudnienia w szerszym kontekście – jako całokształt okoliczności faktycznych od początku zatrudnienia.
Podsumujmy zatem Twoje możliwości finansowe, jeśli zaszłaś w ciążę na okresie próbnym. Zerknij na tabelę, która w jasny sposób przedstawia możliwe scenariusze i odpowiadające im świadczenia.
| Sytuacja | Czy umowa zostaje przedłużona do dnia porodu? | Możliwe świadczenia |
|---|---|---|
|
Umowa na okres próbny dłuższy niż 1 miesiąc i w 13. tygodniu ciąży lub później w dniu wygaśnięcia umowy |
Tak – z mocy prawa (art. 177 § 3 KP) |
- L4 z kodem B - Zasiłek chorobowy - Zasiłek macierzyński po porodzie |
| Umowa wygasa przed ukończeniem 12. tygodnia ciąży | Nie – brak ochrony ustawowej |
- Kosiniakowe - Możliwość rejestracji jako bezrobotna - Inne zatrudnienie |
Jak widzisz, zawsze jest jakieś wyjście z sytuacji. Jeśli chcesz rozwinąć temat praw mamy, przy umowie na okres próbny i czas określony, sprawdź ebook: Umowa do dnia porodu. Dowiesz się w nim więcej o kosiniakowym lub zasiłku z urzędu pracy w przypadku gdy umowa nie zostanie przedłużona. Znajdziesz tam również pełną listę dokumentów, które należy złożyć, by uzyskać świadczenia, a także zyskasz praktyczne wskazówki dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego po ciąży.
Nazywam się Irena Gwiazda.
Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.
Nazywam się Irena Gwiazda.
Jestem ekspertem z dziedziny prawa pracy. Aktywnie wspieram rodziców, udzielając konsultacji oraz edukując w mediach społecznościowych. Posiadam ponad 10-letnie doświadczenie HR-owe, w tym na stanowisku Kierownika Działu Kadr i Płac, dlatego w praktyce doskonale rozumiem wyzwania i zagadnienia związane z prawem pracy. W 2020 zostałam mamą i poczułam, że moją misją jest wspieranie kobiet na każdym etapie macierzyńskiej drogi, aby mogły świadomie korzystać z przysługujących im praw oraz świadczeń rodzicielskich.
Dowiedz się, jak uzyskać macierzyński na własnej działalności: ile wynosi zasiłek, jakie składki ZUS opłacać i jak zadbać o pełne świadczenia.
Wszystko, o czym musi pamiętać kobieta na własnej działalności przed lub w trakcie ciąży.
Wszystko, o czym musi pamiętać kobieta na własnej działalności przed lub w trakcie ciąży.
